Özel Güvenlik Görevlisi Kelepçe Kullanabilir mi? Ters Kelepçe Nedir?

Özel güvenlik görevlisinin yetkileri, genel kolluk yetkileriyle aynı değildir. Yakalama, zor kullanma ve bu kapsamda gündeme gelebilecek kelepçe kullanımı; kanunun çizdiği sınırlar, görev alanı ve somut olayın koşulları birlikte değerlendirilerek ele alınır. Bu içerik genel bilgilendirme ve eğitim amacı taşır; somut olaylarda hukuki değerlendirme değişebilir.

Özel Güvenlik Görevlisinin Yakalama Yetkisi Var mı?

Özel güvenlik görevlisinin belirli durumlarda yakalama yetkisi bulunmaktadır. Bu yetki, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 7. maddesinde düzenlenmiştir ve Emniyet Genel Müdürlüğünün güncel "Özel Güvenlik İşlemleri" açıklamalarında da yer alır.

Özel güvenlik görevlisinin yakalama yapabileceği durumlardan bazıları şunlardır:

• Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 90. maddesine göre yakalama,
• görev alanında, hakkında yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişilerin yakalanması,
• kişinin vücudu veya sağlığı bakımından mevcut bir tehlikeden korunması amacıyla yakalama,
• olay yerinin ve delillerin korunması amacıyla kanunda belirtilen şartlarda yakalama.

Özel güvenlik görevlisinin yakalama yetkisi, genel kolluğun yetkileriyle eşdeğer değildir. Yetkinin kapsamı ve kullanım şartları için 5188 sayılı Kanun metni ile Emniyet Genel Müdürlüğünün güncel açıklamaları esas alınmalıdır.

Özel Güvenlik Görevlisi Zor Kullanabilir mi?

5188 sayılı Kanun'un 7. maddesi, özel güvenlik görevlilerine belirli hukuki şartlar altında zor kullanma yetkisi de tanımaktadır. Ancak özel güvenlik görevlisinin zor kullanma yetkisi sınırsız değildir.

Zor kullanma, her olayda başvurulabilecek standart bir işlem değildir. Somut olayın koşulları, karşılaşılan tehlike ve müdahalenin gerekliliği birlikte değerlendirilmelidir. Aynı olayda dahi tehlikenin niteliği değiştiğinde, yapılacak müdahalenin hukuka uygunluğu farklı şekilde değerlendirilebilir.

Kelepçe Neden Kullanılır?

Kelepçe bir cezalandırma aracı değildir. Kelepçe kullanımı, hukuka uygun bir müdahale sırasında kişinin hareketlerinin sınırlandırılması gerektiğinde gündeme gelebilecek bir güvenlik tedbiri olarak değerlendirilir.

Kelepçe kullanımının gündeme gelebileceği risk başlıkları şunlardır:

• kaçma riski,
• saldırı riski,
• kişinin kendisine zarar verme riski,
• başkalarına zarar verme riski.

Kelepçe kullanımı bu risklerin kontrol altında tutulması amacına hizmet eder ve tedbir ile amaç arasında gereklilik ilişkisi aranır. Bu içerik hukuki ve mesleki bilgilendirme amaçlıdır; kelepçeleme tekniği, fiziksel müdahale adımları veya etkisiz hâle getirme yöntemleri konusunda uygulamalı eğitim niteliği taşımaz. Bu tür uygulamalar yetkili özel güvenlik eğitim kurumlarında, eğitmen gözetiminde öğretilir.

Ters Kelepçe Nedir?

Ters kelepçe, uygulamada kişinin ellerinin arka tarafta kelepçelenmesini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Günlük dilde ve haber metinlerinde sık kullanılmasına rağmen, "ters kelepçe" 5188 sayılı Kanun'da bu adla ayrıca tanımlanmış bağımsız bir özel güvenlik yetkisi değildir.

Ters kelepçe, başlı başına ayrı bir hukuki yetki değil; kelepçeleme uygulamasının biçimini tarif eden bir ifadedir. Bu nedenle ters kelepçe uygulamasının hukuka uygunluğu da, kelepçe kullanımının dayandığı yakalama ve zor kullanma yetkilerinin şartları üzerinden değerlendirilir.

Ters Kelepçe Kimlere Takılır?

Ters kelepçe uygulanmasını kişinin mesleği, statüsü veya belirli bir kişi grubuna dahil olması değil, somut olayın şartları belirler.

Bir kişi için otomatik olarak "şüpheli = ters kelepçe" şeklinde bir uygulama mantığı kurulamaz. Değerlendirme sırası şu şekilde ilerler:

• öncelikle yakalamanın veya müdahalenin hukuki dayanağının bulunması gerekir,
• ardından uygulanacak güvenlik tedbirinin gerekli olup olmadığı somut olay üzerinden değerlendirilir,
• kaçma, saldırı veya kişinin kendisine ya da çevresine zarar verme riski gibi faktörler bu değerlendirmede önem taşıyabilir.

Her olay kendi koşulları içerisinde değerlendirilmelidir. Belirli kişi gruplarına her durumda ters kelepçe uygulanacağı yönünde kategorik bir kural bulunmamaktadır.

Her Yakalanan Kişiye Kelepçe Takılır mı?

Hayır. Yakalama işleminin gerçekleşmiş olması tek başına her durumda kelepçe kullanılacağı anlamına gelmez.

Kelepçe kullanımında tedbir ile amaç arasında gereklilik ve ölçülülük aranır. Somut olayda kaçma veya zarar verme riski bulunmuyorsa, kelepçe kullanılmasını gerektiren bir güvenlik ihtiyacından söz edilemeyebilir. Kelepçe; rutin bir cezalandırma, küçük düşürme veya teşhir aracı değildir.

Özel Güvenlik Görevlisinin Yetkisi Nerede Geçerlidir?

Özel güvenlik görevlisinin yetkileri, görev alanı ve görev süresiyle ilişkilidir. Özel güvenlik görevlisi, kural olarak görevli olduğu alanda ve görevi süresince kanunun tanıdığı yetkileri kullanır.

Görev alanının sınırları, izin verilen istisnai durumlar ve uygulama ayrıntıları için 5188 sayılı Kanun ile Emniyet Genel Müdürlüğünün güncel açıklamaları esas alınmalıdır. Bu konuda genel geçer ve her olaya uygulanabilecek kesin bir kural oluşturmak doğru değildir.

Yakalanan Kişi Sonrasında Ne Olur?

Özel güvenlik görevlisi genel kolluk değildir. Özel güvenlik görevlisinin görevi, kanunun verdiği sınırlı yetkiler çerçevesinde hareket etmektir.

Suç unsuru veya şüpheli bir durumla karşılaşılması hâlinde genel kolluk ile iletişim kurulması ve olayın yetkili birimlere aktarılması esastır. Özel güvenlik görevlisi kişiyi sorgulamaz, ceza belirlemez ve gözaltına alma yetkisine sahip değildir. Yakalama ve müdahale sonrasındaki adli süreç, genel kolluk ve yargı makamları tarafından yürütülür.

TEKKİLİT Eğitim Kadrosunda İlgili Uzmanlık Alanları

Kelepçe ve yakalama uygulamaları, TEKKİLİT eğitimlerinde Güvenlik Tedbirleri ve Kişi Koruma dersleri kapsamında uygulama boyutuyla da ele alınmaktadır. Bu alandaki eğitmenlerimizden Nevzat Balcı'nın uzmanlık profilini inceleyebilirsiniz.

Özel güvenlik görevlilerinin yetkileri yalnızca uygulama açısından değil, hukuki sınırlarıyla birlikte öğrenilmelidir. Özel Güvenlik Hukuku ve Kişi Hakları eğitimlerimiz hakkında Av. Çisil Büyükkök'ün eğitmen profilinden bilgi alabilirsiniz. TEKKİLİT'in tüm eğitim kadrosunu eğitmenler sayfasından görebilirsiniz.

Özel güvenlik temel eğitiminde hangi derslerin bulunduğunu merak ediyorsanız özel güvenlik eğitiminde neler var yazımızı inceleyebilir, mesleğe başlama sürecinin tamamı için özel güvenlik nasıl olunur rehberimize göz atabilirsiniz.

Resmî Kaynaklar

Özel güvenlik görevlisinin yakalama ve zor kullanma yetkileri hakkında güncel bilgi için yalnızca resmî kaynaklar esas alınmalıdır:

• T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü – Özel Güvenlik İşlemleri
• 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (Mevzuat Bilgi Sistemi)
• T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü – Özel Güvenlik Temel Eğitim Programı